De What the Helsinki!-tentoonstelling die in mei in de designwinkel La Fabrika in Brussel opent, werpt de vraag op: wat is Fins design? De oprichter van de winkel, Kelly Claessens en Benoît Deneufbourg reisden naar Helsinki om een antwoord op die vraag te krijgen.
Toen Kelly Claessens het met de Finnen over de culturele verschillen tussen België en Finland had, begon ze zichzelf af te vragen wat nu eigenlijk Fins design was. Kan men in Finland, behalve de reeds gekende designiconen, zoals Alvar Aalto, Artek en Iittala, nieuwe designers vinden in wiens werk het speciale ”Finse gevoel” terug te vinden is? Bestaat er überhaupt iets als een ”Fins gevoel” en als dat dan al bestaat, waar komt dat vandaan?
Claessens reisde in februari samen met haar man, de designer Benoît Deneufbourg naar Helsinki om het antwoord te vinden. Ze hadden de ambitie om te ontdekken wat het design eigenlijk ”Fins” maakte. Tijdens de reis vonden ze de objecten voor de tentoonstelling What the Helsinki! waar de Finse levensstijl en cultuur alsook de alomtegenwoordige natuur in het design tot uiting komt.
Onder de ruim dertig objecten vindt men in de eerste plaats de productie van jonge designers, maar er zijn ook een paar van de klassiekers van het Finse design vertegenwoordigd, zoals Timo Sarpaneva’s gietijzeren pan met houten steel alsook de schaar en de bijl van Fiskars. ”In deze objecten heeft de geslaagde vormgeving het gebruikscomfort verhoogd”, onderstreept Claessens.
De Finse levensstijl is volgens Claessens duidelijk merkbaar in bijvoorbeeld de hoefijzervormige saunakruk van Antti Nurmesniemi: ”Toen ik van de eerste verbazing was bekomen, begreep ik dat de saunacultuur en het praktische aspect bepalend zijn geweest voor de eigenaardige vorm van het krukje. Zoiets zou men in België of Italië niet kunnen ontwerpen, of tenminste is daar geen behoefte aan” zegt Claessens.
Een ander eigenaardig object waarop de blik van Claessens viel, was een slee met lange ijzers,(d.w.z. een slee die wordt voorbewogen doordat men de voet afzet) en die ze bij een huismuur naast de fietsen geparkeerd zag: ”In Finse weersomstandigheden zeker behendig, hoewel in andere landen een onbekend en onnodig verplaatsingsmiddel”, constateert Claessens.
Op de tentoonstelling is er ook een rugzak gemaakt van bont en spaanders van het merk Month of Sundays, opgericht door Iina en Milla Kettunen. De rugzak kan als een moderne versie van de traditionele ransel van berkenbast worden gezien. Heli Tuori-Luutonen heeft van haar kant het traditionele langharige muurtapijt of”rya” met haar Raita-rya vernieuwd, die men voor de tentoonstelling heeft kunnen meekrijgen.
Hoe de cultuur en de verschillende sociale invloeden het design van de objecten mee heeft helpen vormen, loopt als een rode draad door de tentoonstelling. Daarom wilden Claessens en Deneufbourg de foto’s van Paavo Lehtonen uit de Helsinki-en Finland-series tentoonstellen, die de Finse levensstijl in beeld brengen.
De reis naar Helsinki versterkte ook de opvatting van Claessens en van Deneufbourg dat de natuur een wezenlijk deel van de Finse alledag is en de energiebron voor ”het Fins gevoel”.
Maar het bezoek heeft bij Claessens en Deneufbourg ook nieuwe vragen doen rijzen. Ze stonden onwennig tegenover de Finse stilte en terughoudendheid, die vooral in het begin vreemd kan overkomen. Ze hebben besloten om in de toekomst hun kennis van de Finse cultuur te verdiepen – maar dan in de zomer, wanneer de mensen gewoonlijk wat meer open zijn en gemakkelijker te benaderen.
What the Helsinki! in La Fabrika 10 – 26.5.2012.
